Rolnictwo zajmuje w UE miejsce specjalne, tak w jej strukturze ekonomicznej, jak socjalnej. Specyfika ta wynika z kilku faktów. Po drugiej wojnie światowej Europa borykała się z zapewnieniem samowystarczalności w zakresie produkcji żywności, wynikającym z tradycyjnej, małoobszarowej struktury rolnictwa oraz jego niskiej produktywności. Znaczne ubóstwo dużej liczby rolników i mieszkańców wsi zmuszało do stosowania protekcyjnej polityki cenowej w połączeniu z wybranymi elementami polityki rozwoju obszarów wiejskich, szczególnie na terenach o niskiej gęstości zaludnienia. Rolnictwo i przetwórstwo żywności należą ponadto do tych sektorów gospodarki, które charakteryzują się cykliczną naturą produkcji. Zasiane zboże, cielna krowa, wymagają czasu, by uzyskany produkt (ziarno, cielę) można było wykorzystać dla celów rynkowych. Kraje Unii charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem pod względem ilości oraz jakości wytwarzanych produktów rolno-spożywczych, spowodowanym warunkami klimatycznymi, stosowanymi systemami zarządzania i żywienia zwierząt gospodarskich, poziomem wiedzy hodowlanej, itp.

Powstanie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) miało sprzyjać realizacji następujących celów ( Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Art. 33 (ex Art. 39). :

• wzrost produktywności rolnictwa poprzez promocję postępu technicznego i zapewnienie racjonalnego rozwoju w kierunku optymalnego wykorzystania czynników produkcji, w szczególności pracy,


• zapewnienie odpowiedniego standardu życia dla rolników,
  stabilizacja rynków rolnych,


• zagwarantowanie zaopatrzenia rynku w żywność,


• zapewnienie konsumentom żywności po racjonalnych cenach.

Cele te podlegają ciągłej ewolucji, co znajduje swe odbicie w kolejnych etapach reform polityki rolnej UE.

Powstanie WPR wiązało się z decyzją pierwszych sześciu członków Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej o stworzeniu wspólnotowej gospodarki żywnościowej (sektor rolno-spożywczy miał zawsze znaczenie strategiczne) oraz włączeniu jej w system wolnej wymiany handlowej. Rolnictwo podporządkowano zgodnie z Traktatem Rzymskim z 1957r. ogólnym zasadom w zakresie handlu i konkurencji. Stworzono jednak odstępstwa od tych reguł (Art. 32-38; ex Art. 38-42), co umożliwiło powstanie wspólnych organizacji rynkowych oraz kontrolę przepływu towarów.